Ur vaouez en he daou-ugent vloaz o chom e Lannuon eo Marion (*). Kinniget e oa bet dezhi mont e-barzh ur strollad maouezed anvet « gwiaderezed soñjoù » e 2020. « Ur gamaladez a oan bamet outi he deus komzet din eus ar strollad. Fiziañs am boa. Anv a oa eus ur c’helc’h, eus madelezh, eus adlakaat entan. Ne oa ket aes an traoù din d’ar mare-se, vad en doa graet din ! », a gont-hi. He mignonez, a zo o chom er Mor-Bihan, he doa pedet anezhi da gemer perzh en un emvod dre vizio.

Asambles ganto e oa un dek maouez all bennak, dianavezet da Varion pe dost. « N’em eus ket komprenet ar reolennoù. Anavezout a raen ma mignonez, se ‘zo kaoz em eus roet 1 200 euro. » Er gennad sokio-sevenadurel e labour Marion ha n’he deus ket kalz arc’hant. Ret e voe dezhi amprestañ ar sammad arc’hant digant tud kar dezhi.

Un touell arc’hant gant doareoù ur sektenn eo ar « gwiaderezh » – a vez anvet mandala ganto ivez – ha renablet eo gant ar Miviludes, ar pezh na ouie ket Marion c’hoazh. N’a ket en-dro en ur c’helc’h, e mod ebet. E stumm ur biramidenn Ponzi ez a en-dro ar « gwiaderezed soñjoù » er c’hontrol : moneiz ar re nevez-en-em-gavet a servij da baeañ an hini a zo e penn ar rouedad.

Ur bromesa a oa bet graet da Varion evit sikour dezhi da vezañ ken brokus : « Lavaret e oa bet din e vefe adtapet ma arc’hant ganin, hag e c’hellfen kaout betek 10 gwech ar pezh am boa roet, zoken. »

Met ret eo mont gant meur a bazenn pe a wiskad er renkadurezh evit mont war-raok e-barzh ar « gwiaderezed soñjoù », evit tremen eus plas an hini a ro moneiz da blas an hini a resev profoù gant maouezed all. Yezh ar « gwiaderezh » a ra gant geriaoueg luskad ezoterek ar sakr gwregel : ar vaouez « tan », lesanvet « fulenn » eo an hini a zeu e-barzh ar « gwiaderezh » gant ur prof, evel Marion. Ar vaouez « dour » a resev profoù maouezed all. Evit mont eus ur statud d’egile e ranker tremen dre bazennoù an « avel » hag an « douar » o tuta pe o lakaat tuta izili nevez.

Marion n’eo ket deuet a-benn da lakaat maouezed all da zont e-barzh ha lakaet eo bet da vezañ « kablus » evit kement-se. « Lavaret ez eus bet din ne zeuen ket a-benn da leuskel da vont… Ankeniet e oan neuze. Me ‘gave din ‘oa dre ma faot. Dañjerus eo ! Itriket on bet pa ne veze lavaret nemet gerioù madelezhus. »

Ar gwask he deus santet Fabienne (*) ivez, ur vamm a 49 bloaz he deus kemeret perzh en ur rouedad « gwiaderezed soñjoù » e Bro-Dreger. « Ma fell dit adtapout an arc’hant ‘t eus lakaet e rankez kavout tud all da zont e-barzh. Gouzout a rez e kolli tout ma paouezi. Trapet out ha n’eo ket yac’h », emezi. Desachet e oa bet gant ar c’homzoù flour tro-dro d’ar « gwiaderezh » betek ober ur prof a 1 100 euro well-wazh.

« Mare ar C’hovid a oa oc’h echuiñ, me ‘gave brav kaout liammoù, kengred, en em sikour e mod all », emezi. Met a-benn ar fin he doa komprenet Fabienne « e oa gwall zisheñvel ar wirionez diouzh ar pezh a veze lavaret deomp e penn-kentañ ». « Ar re a zo e penn ar biramidenn, a gas ar strolladoù, a c’hell resev kalz arc’hant, a gav dezhi bremañ. Met kalz maouezed a ro ha ne resevont tra ebet james. »

Marion ha Fabienne o doa kuitaet o gwiaderezhioù goude un nebeud mizvezhioù. Hini ebet anezho n’he deus douget klemm.

Tud a vez touellet gant piramidennoù Ponzi. Tud all a aoz anezho. Ur vaouez a oa sportourez a-vicher gwechall a vez meneget e-touez pennoù ar « gwiaderezh » e Bro-Dreger gant Fabienne hag Enola – ur vaouez en he daou-ugent vloaz o chom e Perwenan. E 2023 e oa deuet ar « gwiaderezed soñjoù » da glask tuta anezhi, met nac’het he doa mont a-benn ar fin.

Ar memes maouez eo he defe tutet unan ha klasket tuta eben, en aner. Merataerez ha kine a-vicher eo. Ouzhpenn da se e ra war-dro ar faskia, daoust d’ar preder-se bezañ renablet evel « teknik touellus » gant urzh ar verataerien-leuñvourien. Gellet en deus Splann ! sellet ouzh tapadennoù-skramm tennet eus kaozeadenn ar « gwiaderezed soñjoù » tregeriat. Anat eo e vez-hi o verañ hag o vuheziñ ar strollad.

Bet omp e darempred ganti. N’he deus respontet nemet ur frazenn : « Ne ran piramidenn Ponzi ebet, faziet oc’h war an den. »

Isabelle (*) a zo o chom e Perwenan ha 38 vloaz eo. Tost e oa da vont e darempred gant ar Miviludes e 2024, p’he doa gouezet e oa bet kinniget da vignonezed dezhi mont e-barzh ur c’helc’h. Kalz eus ar maouezed a glaskont tuta a vefe « maouezed o-unan, gant bugale, o cheñch micher alies », ar pezh a hegas anezhi. « N’eo ket micherioù ma vez gwall uhel ar gopr », emezi.

Ar maouezed tutet gant ar « gwiaderezed soñjoù » a c’hell koll arc’hant. Met efedoù sokial a c’hell bezañ d’an tuta ivez.

E skol bublik Perwenan, « lod eus an dud n’int ket aet e-barzh o deus klevet trouz gant an tuterezed », eme Julie (*). O chom e Perwenan emañ ha lakaet he deus tud ar CCAS (Centre communal d’action sociale) da ziwall e miz Genver paseet. Pellgomzet hon eus d’ar CCAS. Kadarnaet o deus hon titouroù ha lavaret deomp o doa kelaouet an dud e-karg. Ouzhpennet o deus e klaske o izili « gwareziñ ha kelaouiñ an dud a vez ambrouget evit na vefent e dalc’h sektenn ebet na luskad sektel ebet », ar gwellañ ma c’hellont.

Denise Prud’homme, maerez kozh Perwenan, n’he doa ket klevet kaoz eus an afer-se a-raok na zeufe Splann ! e darempred ganti e miz C’hwevrer. Kelaouet he deus archerdi Landreger abaoe. « Ne roomp titour ebet diwar-benn an argerzhoù a c’hellfemp kas war-raok pe get », setu tout ar pezh o deus respontet deomp.