Sañset e oa bezañ Rolls Royce ar metanaat e departamant al Liger-Atlantel. E Derwal, el lec’h anvet La Touche ez eo deuet war-wel ar metanizer gant an div doenn ront gwer ha gris, c’hwec’h metr uhelder anezho, ur pezh hangar hag e genganer tredan e 2018 war dachenn ti-feurm arnodel Kambr labour-douar an departamant.

Abaoe ma oa bet lañset n’eo ket bet disoursi an traoù gant ar staliadur-se. Ar bloaz-mañ ez eo trubuilhet mat betek kaout un diferad kas redi digant ar prefeti e deroù miz Mezheven.

Ar metanizer-se a vez gwelet koulskoude evel un dra da fougeal gantañ er vro. An aksionerien zo bodet en SAS Derval Agri’méthane hag en o zouez emañ labourerien-douar eus ar vro, ar Gambr labour-douar, lise labour-douar prevez Sant-Kler e Derwal, an embregerezh Loire-Atlantique Développement (SELA) hag un isembregerezh da Suez. An nerzh tredan poduet a-drugarez d’ar biogaz a vez gwerzhet da rouedad EDF ha tommder keflusker ar c’henganer a ya dre tuellenier da dommañ ar poull-neuial etre-kumun ha savadurioù lise labour-douar Sant Kler.

An dijestad (restach an argerzh metanaat) a c’hell bezañ skuilhet war an douaroù-arat tro-war-dro, gant ar pal digreskiñ ar c’hementad a demz-mein.

Ma, ur « raktres tiriad gwirion », evel ma oa bet lavaret gant ar rener er gelaouenn Les Clés de la transition e 2020. Marc Fougère a oa rener an ti-feurm arnodel betek miz Genver ar bloaz-mañ hag atebeg e oa eus an unvezh metanaat. Bemdez e vez lonket meur a donennad danvez organek gant ar metanizer-se : distaolioù an desaverien kaset gant labourerien-douar ar vro hag an ti-feurm arnodel, ha lastez an agro-industriezh ivez (druzoni, distaolioù priek biologel an industriezh agrovouedel, lastez al liorzhoù, …), ha meret e vez gant isembregerezh Suez.

Da gentañ penn,e 2012, e felle d’ar Gambr labour-douar – e-mesk lañserien ar raktres – ober ur skouer « da broduiñ daveoù mat da implij » evit al labourerien-douar a save goulennoù diwar-benn « ar metanaat ha talvoudekaat an dijestad ». Gant ar c’hoant e oa e vije « ar raktres kentañ-mañ mat da adober kemend-all e broioù all ». Ar gevredigezh « Association des agriculteurs méthaniseurs de France” en doa graet ur weladenn eno e-kerzh o devezhioù-eskemm broadel e 2020. Ur skouer da heuliañ lakaet diaes bremañ.

Rak d’an 3 a viz Mezheven 2026 en doa kaset prefeti al Liger-Atlantel un diferad kas redi d’ar metanizer. Diwar ar pezh a oa bet stadet en enselladenn diwezhañ, daou viz a-raok gant Renerezh departamant gwareziñ ar boblañs el  Liger-Atlantel ( pe DDPP e galleg), ez eus meur a rebech direizhderioù diouzh al lezenn, en o zouez : « skuilhañ distaolioù karget […] er metoù naturel », « dizurzh en disranner hidrokarbur etre poull ingalañ an dourioù glav ha mont-kuit an dourioù davet an endro naturel », « bezañs dijestad ha teil en endro naturel tro-dro al lec’hioù mirout »…

An tri direizhder-se a oa bet kavet en ur weladenn gentañ gant an ensellerezh e miz Gouere 2025. Da lavaret eo n’eus ket bet kemeret diviz ebet na graet seurt ebet gant an atebeien na gant an aksionerien da reizhañ kement-mañ en ur ober ur bloaz. Ar c’henstroll « Collectif national vigilance méthanisation canal historique » n’eo ket souezhet gant kement-se. « Ma ouijec’h an niver a vetanizerioù a vez tapet gant ur c’has-redi », eme François Gillet, unan eus animatourien ar rouedad.

Evit Daniel Chateigner, kelenner e skol-veur Caen-Normandie ha kenurzhier ar c’henstroll “Collectif Scientifique National Méthanisation raisonnable”, ez eo « boutin a-walc’h » ar fedoù rebechet en diferad-se siwazh : « Pa vez miret danvez er-maez d’ar seizh amzer e krog neuze da c’hoiñ ha gallout a ra berañ ha kas saotradurioù. » Diouzh e soñj dezhañ, ne vije bet graet seurt ebet etre an div enselladenn n’eo nemet ur brouenn ouzhpenn « n’emañ ket [an doare raktresoù-se] amañ evit mad an endro ».

Bruno Couilleau, goprad eus ar Gambr labour-douar ha den atebek nevez an unvezh metanaat abaoe miz Genver a lavar-eñ emañ diouzh al lezenn bremañ, rak ez eus bet an aotre da gaout un dale betek miz Du. Kadarnaat a ra ar prefeti kement-mañ, met n’en deus ket roet an aotre deomp da eskemm war-eeun gant an DDPP e karg an enselladennoù. Emskiant eo Bruno Couilleau e c’hall « ar meno publik bezañ nec’het buan gant istorioù beradennoù », ha kretaat a ra e-unan « n’eus ket bet distaoliadennoù er gwazhioù-dour ».

Displegañ a ra ivez emañ an direizhder pennañ abalamour d’ur rañvell a ne oa ket bet raktreset pa oa bet savet, rak ur redi eo a zo deuet da heul gwallzarvoud Kastellin e 2020, pa oa aet hañvouez e-maez d’ur veol ha saotret ar stêr, hag alese e oa bet 180.000 annezad hep dour mat da evañ e-pad un nebeut devezhioù. Pemp bloaz war-lerc’h ez eo cheñchet ar reolennadurioù ha goude an diferad kas-redi bet kaset e vo unan gant metanizer Derwal e miz Du da zont.

An diferad kas redi a deu da verniañ war diaesterioù all. « Ar metanaat, se zo kemplezh », eme Bruno Couilleau. Eñ zo prederiet muioc’h er mare-mañ gant digresk ar c’hasadennoù distaolioù deus al labour-douar. « Gant an hañvezh emaomp o paouez kaout, ez eus nebeut-tre a drevadoù o tont d’ar metanizer, rak aet int holl davet an desevel loened, emezañ da zisplegañ. Ha n’hon eus ket adtapet kement a deil ha ma oa sañset, rak al loened o deus peuret muioc’h. »

Er penn kentañ tout, e 2012, e veze embannet gant ar gevredigezh en doa roet lañs d’an SAS Derval Agri’méthane e vije diwar danvez savet gant 60 % a zistaolioù deus an desevel-loened ha 40 % gant lastez deus an agro-industriezh. Pa oa bet an digoradur e oa bet adwelet ar chifroù un tamm ha hanter-hanter e oa deuet da vezañ. Ha dont a raio a-benn da genderc’hel er mod-se betek fin ar bloaz ?

Bruno Couilleau zo prederiet ivez gant ma eo erru kozh an dafar. Met cheñch ar c’henganer tredan a vefe « ur c’houst pounner ». Dreist-holl n’eo ket dishual an SAS… Da sevel ar raktres e oa bet postet arc’hant, 4,6 milion a euroioù. Ur sammad bet kavet a-drugarez d’ar 565.000 euro skoaziadoù publik eus perzh Ajañs an treuzkemm ekologel pe Ademe, 350.000 a euroioù a oa bet kaset gant an aksionerien e stumm ar c’hevala sokial,  200.000 euro skoazell eus perzh Rannvro broioù al Liger hag ar peurrest a oa gant amprestoù en tiez-bank. Ha koulskoude e oa war-goll e fin 2024, ha 995 000 a euroioù  koll an hini a oa.

Esaeañ a ra an aksionerien da da chom seder. Philippe Hamon, unan eus al labourerien-douar e-barzh ar jeu ac’h embann ne c’honnez ket arc’hant, daoust dezhañ bezañ postet 20 000 a euroioù da gregiñ ganti, met gwelloc’h eo gantañ bezañ laouen o c’houzout e vez « produet energiezh gant restachoù ne vezent ket impijet a-raok ». E-kerzh emvod-meur miz Ebrel 2025 en deus divizet an aksionerien chom hep freuzañ ar gevredigezh ha deuet int a-benn da gaout un astenn evit resteurel o dleoù d’an tiez-bank. Un embregerezh diaes dezhi mirout ar c’hempouez archant neuze.